Samen iets maken: hoe zit dat met de auteursrechten?

Wanneer je samenwerkt aan een creatief project, kan het zo zijn dat de rechten bij meer dan één persoon liggen. Daarom is het belangrijk om stil te staan bij de vraag: wie mag straks wat met het eindresultaat doen? De verdeling van auteursrechten is namelijk niet altijd vanzelfsprekend.

Gemeenschappelijk auteursrecht

Het auteursrecht van een werk kan namelijk bij meer dan één persoon liggen. Dat is het geval als meerdere mensen een bijdrage hebben geleverd, waardoor zij ieder afzonderlijk als maker van dat werk kunnen worden aangemerkt. Denk bijvoorbeeld aan een muziekcompositie van meerdere makers of een film die bestaat uit bijdragen van diverse makers, zoals muziek, script en regie. In dat geval zijn alle makers eigenaar van hun deel van het werk, tenzij ze iets anders met elkaar afspreken.

Het gevolg van dit gemeenschappelijke auteursrecht is dat het gebruik en openbaarmaking daarvan alleen is toegestaan met toestemming van álle makers.

Deelbaarheid van het werk

De vraag wie welke rechten krijgt hangt onder andere af van de deelbaarheid van de bijdragen van de makers. Met andere woorden: in hoeverre kun je het werk van de afzonderlijke makers als losse onderdelen van het eindresultaat zien?

Deelbaar werk

Een ‘deelbaar’ werk houdt in dat het eindwerk een combinatie is van losse werken. Denk aan een tijdschrift waar schrijvers, fotografen, stylisten en editors allemaal aan hebben samengewerkt. In deze situatie heeft iedere maker een eigen auteursrecht op de eigen bijdrage en kan iedere maker zijn of haar rechten zelfstandig uitoefenen. Ten aanzien van het geheel, in dit voorbeeld: het tijdschrift, blijft de toestemming van alle rechthebbende vereist.

Ondeelbaar werk

Een werk van meerdere makers kan ook ‘ondeelbaar’ zijn. Hierbij zijn de afzonderlijke bijdragen niet goed te onderscheiden waardoor er geen losse werken zijn, alleen het samengestelde werk als geheel. Een voorbeeld van een ondeelbaar werk is een nummer dat door twee of meer artiesten is geschreven waarbij de onderlinge bijdragen zodanig met elkaar verweven zijn dat zij niet meer te herleiden zijn.

De makers hebben in dat geval geen zelfstandig auteursrecht op een eigen onderdeel, maar een gezamenlijk auteursrecht op het werk als geheel. Dat betekent dat ze altijd de toestemming van de andere maker(s) nodig hebben om het werk te gebruiken.

Wat zijn de gevolgen van gezamenlijk auteursrecht?

Hoewel het mooi is om samen iets te creëren, heeft een gezamenlijk auteursrecht in de praktijk grote gevolgen voor de verdere samenwerking tussen de makers. Denk bijvoorbeeld aan:

• Vertraging: je hebt telkens toestemming van de ander nodig om het werk te gebruiken of aan te passen.

• Blokkades: de ander kan jouw gebruik van het werk tegenhouden.

• Discussies: onduidelijkheden over wie wat mag doen. 

Je kunt daardoor minder makkelijk schakelen en het is lastiger om de opbrengsten, risico’s en taken rondom het werk goed te verdelen.

De oplossing? Duidelijke afspraken!

De oplossing ligt in duidelijke afspraken met elkaar maken. Leg in een samenwerkingsovereenkomst vast:

• Wie (welk deel van) het werk mag gebruiken.

• Voor welk doel, via welk medium en voor welke periode het werk gebruikt mag worden.

• Of het werk aangepast mag worden, en zo ja, onder welke voorwaarden.

• Wie welk deel van de opbrengsten ontvangt uit het gebruik van het werk.

• Wie licenties mag verlenen of de rechten mag overdragen aan derden.

Met heldere afspraken voorkom je misverstanden, beperk je risico’s en zorg je ervoor dat jullie samenwerking professioneel en soepel verloopt. Ook na afronding van het project.

Hulp nodig?

Heb je hulp nodig bij het vastleggen van deze afspraken? Of twijfel je wie in jouw geval welke rechten heeft? Neem gerust contact op of plan een gratis gesprek in en we gaan samen aan de slag!