Auteursrecht en modellenrecht uitgelegd: welke bescherming past bij jouw creatie?

Stel, jij hebt iets ontworpen: een tas, een illustratie of een tafel van duurzaam materiaal. Dan wil je natuurlijk niet dat een ander ermee vandoor gaat. Maar hoe kan je dat nou voorkomen? Dat is waar het auteursrecht en het modellenrecht om de hoek komen kijken. Beide rechten zorgen ervoor dat anderen niet zomaar jouw creatie kunnen namaken of zelfs verkopen. Wanneer beschermen deze rechten jouw creatie? En welke bescherming heb jij nodig?

Het modellenrecht

De lijst met voorwerpen die we als model kunnen aanmerken lijkt oneindig. Je kan bijvoorbeeld denken aan meubels, machines, kledingstukken, tassen, drinkflessen en nog veel meer. Het gaat erom dat het uiterlijk van het betreffende voorwerp een bepaalde indruk opwekt bij mensen. Dit wordt ook wel het eigen karakter genoemd. Dat eigen karakter moet ook nieuw zijn, dat wil zeggen dat er geen ouder model bestaat die dezelfde indruk opwekt. Ondanks deze nieuwheid en het eigen karakter is voor een model geen minimum aan creativiteit vereist.

Kenmerkend voor modellen is dat deze voorwerpen bestemd zijn voor dagelijks gebruik en dat ze op grote schaal worden geproduceerd. Het modellenrecht moedigt mensen aan tot innovatie, ontwikkeling en het doen van investeringen. Het zijn dus géén kunstobjecten, maar gebruiksvoorwerpen met een eigen en nieuw karakter.

Je kan ervoor kiezen om jouw product als model te registreren, maar dat hoeft niet. Zonder registratie is de beschermingsduur wel aanzienlijk korter, namelijk drie jaar tegenover een periode van maximaal 25 jaar. Je kan kiezen voor registratie binnen de Benelux of een meer uitgebreide bescherming binnen de gehele Europese Unie.

Het auteursrecht

Voor auteursrechtelijke bescherming heb je niet een model, maar een werk nodig. Maar geen zorgen, ook de lijst met mogelijke werken is erg lang.

Waar het bij een model draait om het uiterlijk van een gebruiksvoorwerp, gaat het bij werken om de creatieve en persoonlijke keuzes van de maker en hoe deze naar voren komen in het werk. Het doel van het auteursrecht is om de maker te beschermen en voorkomen dat anderen dit werk namaken of openbaarmaken.  

Opvallend aan het auteursrecht is dat dit recht uit zichzelf ontstaat, je hoeft jouw werk nergens in te schrijven of te registreren. Ook de beschermingsduur is meestal veel langer: een auteursrecht blijft bestaan voor maar liefst 70 jaar na de dood van de maker.

Wat betekent dit voor creatieve organisaties?

Met het auteursrecht heb je altijd een goede basis. Dit recht ontstaat namelijk automatisch op het moment dat je iets unieks creëert. Je hoeft niets te registreren of vast te leggen en je hoeft zelfs niet te denken aan een inschrijvingstermijn, want die is er niet. Dat maakt het auteursrecht toegankelijk en laagdrempelig.

Het modellenrecht kan het ontwerp van het voorwerp nog extra bescherming geven. Je verkrijgt hiermee een tweede recht bovenop het auteursrecht en daarmee aanvullende juridische grondslagen om op te treden tegen inbreuken. Daarnaast wordt het modellenrecht wel ingeschreven, waardoor je het bestaan van dit recht makkelijker kunt aantonen.

Kortom, beide rechten hebben hun eigen voordelen en kunnen een goede aanvulling op elkaar zijn.

Twijfel je of jouw creatie valt onder het auteursrecht, het modellenrecht of allebei? En wil je weten hoe je de best mogelijke bescherming kunt realiseren? Plan een gratis gesprek en laat je adviseren door één van onze juristen.