Waarom duidelijke afspraken het verschil maken bij een conflict over auteursrecht

Stel je voor dat een moeizame samenwerking strandt, maar je een week later jouw ontwerpen plotseling live ziet staan op de website van de klant. Het overkwam een marketingbureau dat vervolgens met lege handen achterbleef bij de rechter. In deze blog duiken we in de uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland en ontdek je wat belangrijk is bij de juridische bescherming van jouw creatieve werk.

Wat speelde er in de zaak?

Een marketingbureau ontwierp een nieuwe huisstijl en webdesign voor de opdrachtgever. Omdat de samenwerking echter moeizaam verliep, beëindigde de opdrachtgever de overeenkomst uiteindelijk. Niet lang daarna zag het bureau dat de opdrachtgever een website had gelanceerd die volgens hen sterk leek op hun ontwerp. Het bureau stapte daarom naar de rechter en stelde dat sprake was van inbreuk op hun auteursrechten. De opdrachtgever stelde echter dat zij als openbaarmaker van het werk juist de auteursrechthebbende was.

Het oordeel van de rechter

Het bureau stelde dat de opdrachtgever haar webdesign en huisstijl zonder toestemming gebruikte, maar de rechter zag dat anders:

1. Geen ingebracht werk, geen auteursrechtelijke bescherming

In principe geldt altijd: degene die het werk maakt, heeft de rechten. Echter kon de rechter in dit geval niet vaststellen wat het oorspronkelijke werk van het bureau was, omdat het niet als bewijs was overgelegd. Hierdoor kon de rechter niet beoordelen of het bureau het werk had gemaakt, laat staan of sprake was van inbreuk door opdrachtgever. Het ontbreken van het nodige bewijs kwam het bureau duur te staan.

2. Opdrachtgever is als openbaarmaker de rechthebbende

Wanneer een bedrijf een werk naar buiten brengt zonder de naam van de maker te noemen, kan dat bedrijf onder bepaalde voorwaarden volgens de Auteurswet als maker worden gezien. In deze zaak hadden het bureau en de opdrachtgever hier niets over afgesproken. Daarom kon de opdrachtgever zich met succes beroepen op artikel 8 Auteurswet.

3. Beëindiging was een opzegging, geen ontbinding

Omdat geen uiterste termijn was overeengekomen en er geen ingebrekestelling had plaatsgevonden, was de rechter van oordeel dat de beëindiging kwalificeerde als opzegging, niet als ontbinding. Bij een ontbinding had de overeenkomst ongedaan moeten worden gemaakt, onder andere door een terugbetaling van de vergoeding die het bureau had gekregen voor de verrichtte werkzaamheden. Omdat er geen sprake was van een ontbinding, maar een opzegging, waren ook de schade‑ en terugbetalingsvorderingen van de opdrachtgever ongegrond.

Wat betekent dit voor creatieve organisaties?

In dit geval trok de creatieve organisatie aan het kortere eind. Maar dat betekent niet dat jij dat ook doet. Er zijn namelijk een aantal fouten waar jouw organisatie van kan leren:

Zorg voor bewijsvoering die laat zien dat jouw organisatie de maker is

In creatieve opdrachten en projecten zijn aanpassingen van het werk part of the process. Maar als er discussie ontstaat over auteursrechten, kan goed documenteren het verschil maken, als er een keer discussie ontstaat. Zonder het originele werk, en de eventuele variaties en concepten ervan, als bewijsstuk in te brengen kun je achteraf niet laten zien dat jij de oorspronkelijke maker bent. Screenshots van de website van de tegenpartij zijn niet genoeg. Zorg dus dat je je eigen bestanden, concepten, ontwerpen en versie‑geschiedenis goed documenteert en bewaart.

Leg het auteursrecht in opdracht expliciet vast

Ook al wordt het in de praktijk terughoudend toegepast, het auteursrecht van openbaarmakers kan in het nadeel van de feitelijke maker zijn. Wil je als creatieve organisatie zelf de auteursrechten behouden, dan is het belangrijk dat de afspraken hierover zwart op wit staan. Denk aan een overdrachtsbepaling voor de auteursrechten, afspraken over eventuele gebruiksrechten van opdrachtgever en afspraken waarin staat of er wijzigingen mogen worden aangebracht aan het werk nadat de opdracht is geëindigd. Dit soort afspraken kunnen in een overeenkomst van opdracht of in algemene voorwaarden worden vastgelegd.