Misbruik door AI? Just shake it off!

Veel bekende mensen krijgen tegenwoordig te maken met deepfakes van hun uiterlijk of stem, of zelfs allebei. Taylor Swift heeft inmiddels een manier gevonden om haar stem en portret beter te beschermen tegen misbruik door AI. Hoe ziet die bescherming eruit? En zou dit ook in Nederland werken?

Oké, eerst even een stapje terug! Want hoe zit het met het gebruik van stemmen of afbeeldingen van bekende personen? Kan Taylor (ik noem haar even bij haar voornaam) niet sowieso hiertegen optreden? Ja, in principe kan dat wel. Althans, als we het hebben over het Nederlandse recht:

1. Het portretrecht

Taylor kan onder bepaalde voorwaarden tegen het gebruik van haar portret als trainingsdata of in publicaties van deepfakes van haar portret optreden. Ook heeft Taylor als bekende persoon recht op vergoeding, wanneer haar portret wordt gebruikt voor commerciële doeleinden, zoals een reclamespot.

2. Het auteursrecht

Bekende uitspraken, songteksten of fragmenten van haar nummers zijn auteursrechtelijk beschermd. Dat betekent dat Taylor kan optreden tegen het gebruik van die uitspraken zonder haar toestemming.

3. Onrechtmatig gebruik

Wat betreft het gebruik van de stem van Taylor zou zij onder het Nederlandse recht een beroep op onrechtmatige daad kunnen doen. Bijvoorbeeld waanneer haar stem, zonder haar toestemming of medewerking, wordt gebruikt voor een (radio)commercial.

Er zijn dus een aantal juridische acties die Taylor zouden kunnen helpen om op te treden tegen onrechtmatig gebruik van haar stem, portret en beschermde songteksten of fragmenten van haar nummers.

Maar laten we eerlijk zijn, er was de afgelopen jaren een wildgroei van deepfakes en AI-portretten...

Zo worden steeds meer beroemdheden als Taylor geconfronteerd met deepfakes, nagemaakte stemmen of ongewenste digitale versies van zichzelf. Denk aan Tom Hanks, Scarlett Johansson en Stephen Fry, die zich allemaal al eerder moesten verweren tegen misbruik door AI.

Wat deed Taylor Swift nou eigenlijk?

Taylor heeft een merk aangevraagd om misbruik door AI tegen te gaan. Ze diende daarvoor geluidsfragmenten en een foto van haar tijdens de Eras Tour in bij het Amerikaanse merkenbureau.  Door middel van het merkenrecht wil Taylor dus haar juridische positie nog verder versterken.

En dit lijkt steeds meer een trend te worden onder de Amerikaanse sterren. Zo ging Matthew McConaughey Taylor begin dit jaar voor toen hij zijn stem, portret en iconische uitingen, waaronder “alright, alright, alright”, heeft laten registreren als merk om juridisch sterker te staan tegenover die wildgroei van deepfakes. Indien de aanvraag van Taylor wordt goedgekeurd, heeft iedereen die straks een AI‑gegenereerde variant van de stem of het uiterlijk van Taylor wil gebruiken, eerst haar toestemming nodig.

Wat betekent dit voor de creatieve sector?

• Wees je bewust van de rechten van afgebeelde personen bij het maken van deepfakes;

• Regel de toestemmingen die je nodig hebt om te mogen publiceren;

• Check ook het merkenregister om er zeker van te zijn dat er geen andere rechthebbenden zijn;

• Wil je zelf extra bescherming verkrijgen? Dan kan een merkinschrijving een goede zet zijn.

Heb je hier hulp bij nodig? Wij helpen je graag bij het in kaart brengen van de mogelijkheden. Plan gerust een gratis gesprek in, dan gaan we samen aan de slag.