Nieuwe regels voor de creatieve sector: wat verandert er in de tweede helft van 2026?

Begin dit jaar schreven we over de juridische aandachtspunten voor de creatieve sector in 2026. Ook in de tweede helft van het jaar gaat er weer het een en ander veranderen. Wat verandert er precies? En wat betekent dit voor de creatieve sector? Hieronder zetten we de belangrijkste juridische aandachtspunten voor je op een rij.

1. Toestemming voor telemarketing verplicht

Per 1 juli 2026 geldt dat je consumenten en kleine ondernemers alleen nog telefonisch mag benaderen voor marketingdoeleinden met voorafgaande, aantoonbare toestemming (opt‑in), ook bij bestaande klanten. Voor (creatieve) organisaties betekent dit dat oude klantbestanden zonder opt‑in niet meer bruikbaar zijn voor belcampagnes en dat je de marketing moet aanpassen. Verzamel en registreer toestemming dus actief (bijv. via formulieren/CRM) en stem je belscripts en werkwijze hierop af. Ook goed om te weten: voor goede doelen is een uitzondering gemaakt.

2. Meer transparantieverplichtingen voor AI

Vanaf 2 augustus 2026 gaan veel transparantieverplichtingen uit de AI Act gelden. Organisaties moeten duidelijk maken wanneer gebruikers met een AI-systeem interacteren. Verder moet AI-gegenereerde content in bepaalde gevallen zichtbaar gelabeld worden, met name bij publiek-informerende teksten en deepfakes. AI-toepassingen moeten zo ingericht worden dat dit direct in de gebruikersinterface te zien is. In december 2026 gaan bovendien de technische watermarking-verplichtingen voor AI-content gelden. Vooralsnog zijn de overige verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen uitgesteld, in ieder geval tot december 2027.

Op de verplichtingen die al wel gelden zal in de tweede helft van 2026 gehandhaafd worden door toezichthouders. Werk je met AI-tools voor contentcreatie, marketing of platformfunctionaliteiten? Dan is het goed om na te gaan of je al aan deze regels voldoet.

3. Cybersecurity (eindelijk) juridisch verankerd

In de tweede helft van 2026 staat na lang wachten ook de invoering van de Cyberbeveiligingswet op de agenda. Dit is de Nederlandse wet waarin de Europese NIS2-richtlijn wordt geïmplementeerd. Waarschijnlijk gaat de wet in juli 2026 van kracht. Met de Cyberbeveiligingswet worden organisaties verplicht hun digitale weerbaarheid structureel te organiseren. Voor digitale (platform)aanbieders en ICT‑leveranciers betekent dit dat het essentieel is om te controleren of technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen op orde zijn.

4. Onafhankelijke geschilleninstantie voor platformbeslissingen

Momenteel onderzoekt het kabinet of er in Nederland een laagdrempelige route komt om platformbeslissingen, zoals het verwijderen van content of het blokkeren van accounts, aan te vechten. Zo een onafhankelijke geschilleninstantie ontbreekt nu nog. De overheid wil zorgen voor een onafhankelijke geschilleninstantie en betere vindbaarheid en coördinatie van meldpunten. Voor makers en creatieve organisaties kan dit leiden tot betere bescherming tegen ingrijpende moderatiebesluiten van bijvoorbeeld Instagram of TikTok, door bezwaar maken laagdrempeliger te maken en beslissingen van platforms kritischer te laten toetsen.

5. Nieuwe richtlijnen en onderzoeken voor transparantie in de media

Wat betreft de praktische uitwerking van de Media Freedom Act ligt de nadruk met name op Europese samenwerking en richtsnoeren. Toezichthouders werken momenteel aan een consistente toepassing van regels rond mediaconcentraties, transparantie en redactionele onafhankelijkheid. Zo wordt er gewerkt aan richtlijnen en policy papers (o.a. over mediapluralisme en markttoezicht). Ook komt er extra aandacht voor transparantie en betrouwbaarheid van publiekmetingen (zoals kijk- en luistercijfers). In de aanloop naar de aanvullende verplichtingen die in 2027 gaan gelden, wordt tot slot de invloed van technologie en interfaces op mediaconsumptie onderzocht. Werk je in de journalistiek of in de mediasector? Houd dit dan vooral in de gaten.

6. (G)een nieuw naburig recht voor deepfakes

Een recent advies van de Commissie auteursrecht waarschuwt dat de Nederlandse wetgever voorzichtig moet zijn met nieuwe regels rond deepfakes. Het voorstel was om een nieuw naburig recht in te voeren waarmee personen controle krijgen over het gebruik van hun stem en beeltenis (bijvoorbeeld in AI‑content). De Commissie concludeert dat dit geen passend juridisch instrument is en mogelijk botst met bestaande EU‑regels. Voor de creatieve sector betekent dit dat de bescherming tegen en exploitatie van deepfakes voorlopig vooral binnen bestaande kaders blijft. Denk aan contracten, portretrecht en privacyrecht.

Conclusie

Kortom, de tweede helft van 2026 staat in het teken van implementatie en handhaving van bestaande regels. Voor de creatieve sector betekent dit concreet: zorg voor geldige toestemming bij marketing, richt AI-gebruik transparant en controleerbaar in en borg je digitale beveiliging. Daarnaast komen er ook een aantal nieuwe regels bij. Denk aan regels over meer bescherming tegen platformbeslissingen, duidelijkere regels rond deepfakes en meer transparantie in de mediasector.

Wil je weten wat deze ontwikkelingen betekenen voor jouw organisatie of praktijk? Plan dan een gratis gesprek in met één van onze juristen.