Wijziging van het auteurscontractenrecht: wat is er sinds 1 januari 2026 veranderd?

1. Geen akte meer vereist (maar let op: schriftelijke afspraken blijven verplicht)

Voorheen moesten zowel de overdracht van auteursrechten als de verlening van een exclusieve licentie worden vastgelegd in een ondertekende overeenkomst. In de praktijk ging dat vaak mis, bijvoorbeeld afspraken die zijn vastgelegd per e-mail. Omdat er geen ondertekende overeenkomst was, was de overdracht of exclusieve licentie juridisch niet geldig.

Sinds 1 januari 2026 geldt:

• Er is geen ondertekende overeenkomst meer vereist;

• Schriftelijke afspraken, zonder ondertekening, is voldoende (ook een overeenstemming per e-mail of een digitaal document kan rechtsgeldig zijn); maar

• Mondelinge afspraken leiden (nog steeds) niet tot een geldige overdracht of exclusieve licentie.

De wet sluit hiermee beter aan bij de praktijk, waarin steeds vaker digitaal wordt gewerkt. Zolang de afspraken zwart-op-wit staan, zijn ze in principe geldig. Alleen de rechten die schriftelijk zijn overeengekomen, gaan over. Rechten die niet expliciet zijn benoemd, blijven in beginsel bij de maker, tenzij zij voortvloeien uit de aard van de samenwerking.

Algemene voorwaarden

In de algemene voorwaarden staan meestal bepalingen over licenties of overdrachten van auteursrechten. Voor een overdracht van auteursrechten of een exclusieve licentie moest je voorheen een aparte, ondertekende overeenkomst opstellen. Werd dat vergeten, dan was de overdracht niet geldig, wat in de praktijk regelmatig gebeurde. Nu kan een duidelijke bepaling in de algemene voorwaarden voldoende zijn, zolang de voorwaarden correct van toepassing zijn verklaard. Dat maakt het overdragen van auteursrechten in de praktijk een stuk eenvoudiger.

2. Geen of onvoldoende exploitatie? Beëindiging wordt eenvoudiger

Voorheen hadden makers de mogelijkheid een contract te ontbinden als de andere partij het werk onvoldoende gebruikte. Met de wijziging van het auteurscontractenrecht is er nu een wettelijke opzeggingsbevoegdheid. Dit is voordeliger voor makers, omdat je kunt opzeggen zonder eerst de niet-nakoming van het contract te hoeven bewijzen. Daarnaast hoef je ook geen rekening te houden met termijn waarbinnen je de ander de kans geeft tot herstel. Je komt daardoor eenvoudiger onder het contract uit en de auteursrechten keren na opzegging weer bij jou terug. Ook gedeeltelijke opzegging is mogelijk, bijvoorbeeld alleen de afspraken met betrekking tot exclusiviteit. Dit wordt ook wel gedeeltelijke opzegging genoemd.

Anders dan bij ontbinding, waarbij de overdracht achteraf ongedaan wordt gemaakt, geldt de opzegging alleen vanaf het moment van beëindiging. Dat maakt de beëindiging van het contract overzichtelijker en praktischer. Overigens is ontbinding (los van niet-gebruik) nog steeds mogelijk, bijvoorbeeld bij een duurzaam verstoorde samenwerking tussen jou en de andere partij.

3. Collectief afgesproken vergoedingen gelden als ‘billijk’

Iedere maker heeft in principe recht op een ‘in de overeenkomst vast te stellen eerlijke vergoeding’ voor het overdragen of licenseren van auteursrechten. De vraag is dan: wat is ‘eerlijk? Voortaan worden vergoedingen als eerlijk gezien, wanneer deze door creatieve brancheorganisaties zijn uitonderhandeld. Je kunt dus makkelijker vragen wat je waard bent door te verwijzen naar de vergoedingsafspraken van brancheverenigingen binnen jouw sector.

Wat betekent dit voor makers en creatieve organisaties?

De drie belangrijkste veranderingen van het auteurscontractenrecht zijn, kortgezegd:

• Lagere drempel auteursrechtoverdracht en exclusieve licenties;

• Eenvoudigere beëindiging van auteurscontracten voor makers;

• Meer duidelijkheid over wat een billijke vergoeding is.

Voor makers en creatieve organisaties betekent dit een sterkere onderhandelingspositie en meer flexibiliteit als een samenwerking vastloopt. Is degene die jouw werk gebruikt te passief, dan hoef je geen ingewikkelde ontbindingsprocedure meer te doorlopen, maar kun je de overeenkomst nu opzeggen. Deze veranderingen van het auteurscontractenrecht brengen de verhoudingen tussen de maker en de andere partij beter in balans.